Dat het nergens zo goed is als thuis, weten we al even. Want Oost West, thuis best. Dat hebben we reeds op de schoolbanken geleerd. Maar bij deze lekker in de mond klinkende uitdrukkingen hebben we nooit de gps-coördinaten gekregen. Weet iemand eigenlijk waar thuis ligt. In Suriname weten ze het al jaren: Oso na pe yu kumba’ tey beri ofte wel ‘thuis is waar je navelstreng ligt begraven’. Die van mij ligt begraven onder de kalebasboom van mijn grootmoeder. Maar aangezien ik niet langer in Suriname woon, ben ik dan misschien ook niet meer thuis. Waar is thuis dan eigenlijk voor iemand die emigreert?  

“Idealiter is thuis voor mij de plaats waar je je op elk moment van de dag en op elk uur van de nacht comfortabel voelt, waar je je niet afvraagt of je op je plaats bent”, vertelt Zoë Deceuninck. Zij is een Belgische journaliste die een jaar geleden naar Suriname emigreerde. In haar vond ik een bondgenoot, want we zitten immers in hetzelfde schuitje. Op dit moment voelt Zoë zich thuisloos. Ze heeft zowel in Suriname als in België niet het gevoel dat ze honderd procent op haar plaats staat. Allebei namen we een sprong in het diepe en verhuisden we naar een vreemd land in de naam van de liefde. We besloten allebei een ander thuis te bouwen. Dit bleek achteraf gezien niet zo gemakkelijk te zijn als verwacht.

Want als blanke wonen in Suriname gaat, in tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt, niet van een leien dakje. Eenmaal aangekomen in Suriname voelde Zoë zich helemaal niet thuis. Ze werd uitgescholden voor ‘vuile bakra’ en voor haar voeten gespuugd. En terwijl ze niets moest hebben van de ongewenste aandacht van mannen, wordt ze door vrouwen vaak minachtend aangekeken wanneer ze met haar vriend Quincy hand in hand loopt. “Het feit dat mijn huidskleur zo afsteekt tegen de zon, geeft me de constante herinnering dat ik niet in Suriname geboren ben, dat ik anders ben, dat ik me niet thuis mag voelen”.

Ondanks de nare ervaringen en heimwee probeert de jonge journaliste op haar eigen manier een thuisgevoel te creëren in Suriname. Dit door de creatieve inrichting in hun huis: foto’s aan de muur, zelf geschilderde potjes, een verzameling souvenirs van een weekendje weg of een tot wijnrek omgetoverde houten palette. “Dankzij de creativiteit die we in ons huis hebben gebracht, en de vele energie die we steken in het personaliseren van ons interieur, creëer ik dat thuisgevoel. Want alleen binnen de vier muren van ons kleine appartement, voel ik me helemaal op mijn gemak. Alleen wanneer ik in huis ben, kom ik thuis. Eenmaal ik op straat kom, ben ik dat niet”.

Tweestrijd

Volgens Zoë is ‘thuis’ geen concrete plaats. Wanneer ze in België is mist ze haar passioneel en intens leven in Suriname, met de zon, het groen, de ruimte, de nonchalance, haar vriend en schoonfamilie. ‘Ik leer elke dag nog zoveel bij, en beschouw niets als vanzelfsprekend. Dat maakt mijn leven in Suriname zo spannend, want ik ken het niet’, vertelt Zoë. Maar eenmaal terug in België, ergert ze zich ook aan het egoïsme en individualisme, de snijdende wind, vele kleren, regels en afspraken, de snelheid van het leven en de treinvertragingen, de verplichtingen en de beperkte vrijheid, de hoge gebouwen en de materialistische massa. ‘Het blijft altijd een tweestrijd. Want eenmaal in Suriname mis ik mijn volle agenda, de bruisende stad Gent, het fietsen, de onafhankelijkheid, de seizoenen, familieleden en vrienden, en soms zelfs de koude lucht’, vertelt Zoë, die zich op haar beurt in Suriname dan weer ergert aan het constante zweten, de traagheid, de gemakzucht, de weinige transportmogelijkheden, het gebrek aan respect voor vrouwen en de natuur, de criminaliteit, de hebzucht naar geld. ‘Ik pas niet meer in België en zal dat in Suriname waarschijnlijk nooit doen. Dan wat betekent thuis voor mij? Goede vraag… Thuis is een gevoel, meer dan een plaats’, sluit ze haar twijfels af.

Thuisgevoel met familie

Een gevoel waar familie een belangrijk onderdeel van is, want bij heimwee is dat het eerste waar Zoë aan moet denken. “De meeste momenten van heimwee worden bij mij opgeroepen door een gemis aan familiale liefde. Er gaat niets boven een knuffel van de eigen mama, die met warme soep en een luisterend oor klaarstaat wanneer je het even allemaal niet meer ziet zitten”. Gelukkig krijgt Zoë heel veel steun van haar vriend Quincy en zijn grote familie, die haar met open armen verwelkomden. “Het feit dat ik bij elk onaangekondigd bezoek aan zijn familie mee kan eten indien gewenst, dat ze een luisterend oor hebben voor mij na een bewogen dag, en dat ik een veilige haven heb om tot rust te komen onder alle indrukken die het land me geeft, betekent alles voor mij. Zonder hem en zijn familie zou ik niet meer in Suriname wonen”.

Overwinteren

Momenteel is Zoë terug in België om de feestdagen met familie en vrienden te vieren. Hoewel terugkomen heel confronterend is, voelt ze zich op haar gemak. “Ik weet de weg in de stad, ik moet niet vragen hoe ik ergens moet geraken, ik weet hoe ik kan en mag communiceren met onbekenden en ik ben volledig vrij in mijn gesprekken met oude vrienden”. Wilt dit dan betekenen dat ze eindelijk terug thuis? Is en blijft België haar thuis? “Thuis kan bestaan op twee, drie of meerdere continenten. Wie trouw blijft aan zichzelf en zijn of haar nieuwe ontwikkelingen, is volgens mij altijd een beetje thuis. Door het creëren van herinneringen word je omgeving een soort thuis”.

Volgende maand gaan we verder met de reeks en delen we hoe we allebei omgaan met heimwee. Neem alvast een kijkje op ‘Ik zie je nog wel’ voor meer ervaringen over Zoë’s leven in Suriname.